Poziome struktury społeczne i pionowe struktury społeczne. Poziome to będą charakteryzować społeczeństwa, w których relacje między jednostkami, i aktorami społecznymi, aktorami zbiorowymi (firma będzie aktorem zbiorowym na przykład). bo mafia też będzie aktor zbiorowy, organizacje różnego rodzaju, gdzie owe relacje mają charakter symetryczny, czyli inaczej równorzędny. I w związku z tym dominuje kultura kontraktów. Czyli wzajemne relacje regulują umowy. Kończąc przykładem, w tych społeczeństwach kasujemy bilety w tramwajach, w komunikacji publicznej, nie tylko przed strachem, przed kanarem, ale także z poczucia, że to jest nasze wspólne dobro. I skąd trzeba pieniądze uzyskiwać na te tramwaje, więc kasuję bilety, bo wiem, że to jest dla naszego wspólnego dobra. Drugi rodzaj więzi społecznych to są więzi pionowe, w których relacje między aktorami społecznymi mają charakter asymetryczny. Czyli ci z góry narzucają swoją wolę tym usytuowanym niżej w rabinie relacji ekonomicznych, politycznych i społecznych. Brakuje tu zaufania społecznego. O. I są wysokie koszty transakcyjne w obrocie gospodarczym. To jest wynikiem braku zaufania co do dotrzymywania umów i zobowiązań. Amoralny familizm to objaw relacji pionowych.
Wskazniki zaufanai spolecznego:
- poziom frekwencji wyborczej
- liczebnosc organizacji pozarzadowych
- czytelnictwo lokalnych mediow, prasy, zainteresowanie sfera poliytyczna w sferze lokalnej i krajowej
Próżnia socjologiczna - przez komunizm, brak wiary w siebie i trudne warunki polskie społeczeństwo w okresie PRL indentyfikowało się z narodem i rodziną, a państwem mniej. Pomiędzy powinny być organizacje obywatelskie, pozarządowe itd ale nie dało się ich zakładać oddolnie. Nie było nic "pośrodku" pomiędzy rodziną a narodem. Do dzisiaj nasi rolnicy nie mogą się zorganizować.
Relacje Społeczne i Kapitał Społeczny: Wpływ na Rozwój Gospodarczy
Wprowadzenie
Wykład analizuje wpływ różnych typów relacji społecznych na rozwój gospodarczy i funkcjonowanie społeczeństw, ze szczególnym uwzględnieniem kontrastu między strukturami poziomymi i pionowymi.
1. Podstawowe Typy Relacji Społecznych
A. Relacje Poziome
Definicja: Relacje charakteryzujące się symetrycznymi stosunkami między jednostkami i aktorami społecznymi.
Cechy charakterystyczne:
- Dominacja kultury kontraktów
- Wysokie zaufanie społeczne
- Niskie koszty transakcyjne
- Równorzędność partnerów
Przykład praktyczny:
- System handlowy w Szwecji oparty na zaufaniu między dostawcami a odbiorcami
B. Relacje Pionowe
Definicja: Relacje asymetryczne, gdzie podmioty wyżej usytuowane narzucają swoją wolę niżej położonym.
Cechy charakterystyczne:
- Brak zaufania społecznego
- Wysokie koszty transakcyjne
- Dominacja hierarchii
- Ograniczona współpraca
2. Wskaźniki Zaufania Społecznego
Kluczowe wskaźniki do zapamiętania:
- Poziom frekwencji wyborczej
- Liczba organizacji pozarządowych
- Czytelnictwo lokalnych mediów
- Zainteresowanie sprawami lokalnymi
3. Przykład Włoch jako Model Kontrastowy
A. Włochy Północne
Charakterystyka:
- Rozwinięte struktury poziome
- Wysoki poziom zaufania społecznego
- Silna tradycja samorządności
- Rozwinięty sektor małych i średnich przedsiębiorstw
B. Włochy Południowe
Charakterystyka:
- Dominacja struktur pionowych
- Amoralny familizm (zaufanie ograniczone do najbliższej rodziny)
- Silne struktury mafijne
- Niski poziom rozwoju gospodarczego
4. Fenomen "Trzecich Włoch"
Definicja: Region charakteryzujący się wysokim rozwojem gospodarczym opartym na współpracy małych firm i stowarzyszeń gospodarczych.
Cechy charakterystyczne:
- Elastyczność produkcji
- Silne sieci współpracy
- Wysoki poziom innowacyjności
- Efektywne wykorzystanie kapitału społecznego
5. Przypadek Polski
A. Próżnia Socjologiczna
Definicja: Zjawisko braku struktur pośrednich między rodziną a narodem, charakterystyczne dla okresu PRL.
Konsekwencje:
- Niski poziom zaufania społecznego
- Problemy z tworzeniem grup producenckich
- Trudności w rozwoju spółdzielczości
- Indywidualistyczne podejście do prowadzenia działalności gospodarczej
Podsumowanie
Kluczowe wnioski:
- Relacje poziome sprzyjają rozwojowi gospodarczemu
- Zaufanie społeczne obniża koszty transakcyjne
- Kapitał społeczny przekłada się na kapitał ekonomiczny
- Historyczne uwarunkowania mają długotrwały wpływ na struktury społeczne
- Zmiana wzorców kulturowych wymaga czasu i sprzyjających warunków