1. EMOCJE

Definicja emocji

• Złożony wzór zmian cielesnych i psychicznych obejmujący:
• Pobudzenie fizjologiczne
• Uczucia
• Procesy poznawcze (spostrzeganie, pamięć, myślenie, uczenie się)
• Widoczne sposoby ekspresji
• Specyficzne reakcje behawioralne

Rodzaje stanów emocjonalnych

• Emocje - krótkotrwałe, intensywne
• Nastroje - długotrwałe, mniej intensywne

Fizjologia emocji

Podczas silnych emocji:

• ♥️Przyspieszenie pulsu
• 🫁Przyspieszony oddech
• 👄Wysychanie ust
• 💪🏻Napięcie mięśni
• 🫨Drżenie

Mózg emocjonalny (układ limbiczny)

1. 🥜Ciało migdałowate:

2. Regulacja zachowania

3. Kontrola reakcji na bodźce zagrażające

4. Zaburzenia komunikacji → psychopatia

5. 🌲Kora przedczołowa:

6. Dążenie do celu

7. Decyzyjność
8. Planowanie

9. Świadome przeżywanie emocji

10. ⛰️Wzgórze:

11. Funkcja przekaźnika

12. Wstępne rozpoznawanie bodźców

13. Dystrybucja do ośrodków korowych

14. 🦛Hipokamp:

15. Uczenie się

16. Zapamiętywanie

17. Przetwarzanie pamięci krótkotrwałej w długotrwałą

18. 🚠Podwzgórze:

19. Centrum dowodzenia fizjologią

20. Regulacja czynności życiowych

21. Homeostaza

22. 🍩Pęczek przyśrodkowy przodomózgowia:

23. Odpowiada za uczucie satysfakcji i szczęścia

24. Element układu nagrody

Funkcje emocji

• Funkcje społeczne
• Funkcje moralne

---

2. ZABURZENIA OSOBOWOŚCI

😤Definicja zaburzeń osobowości

• Trwałe wzorce myślenia i zachowania
• Nieadaptacyjne sposoby funkcjonowania
• Utrudnienie tworzenia satysfakcjonującej codzienności

📚Kryteria diagnostyczne (ICD-11)

• Trudności w obszarze psychicznym (samoocena, tożsamość)
• Problemy w relacjach interpersonalnych
• Trwałość w czasie (minimum 2 lata)
• Występowanie w różnych sytuacjach
• Niezgodność z normami rozwojowymi i kulturowymi
• Brak związku z innymi chorobami
• Źródło dyskomfortu i cierpienia

Typy zaburzeń osobowości

🤪Wiązka A (dziwaczne i ekscentryczne):

• Paranoiczne:

• Podejrzliwość

• Wrogie interpretowanie zachowań innych

• Schizoidalne:

• Unikanie kontaktów społecznych

• Ograniczona ekspresja emocji

• Schizotypowe:

• Ekscentryczne zachowania

• Podobieństwo do schizofrenii

😫Wiązka B (dramatyczne/impulsywne):

• Chwiejna emocjonalnie:

• Typ impulsywny

• Typ borderline
• Problemy z tożsamością

• Lęk przed odrzuceniem

• Antyspołeczna:

• Lekceważenie norm

• Brak empatii

• Histrioniczna:

• Chwiejność emocjonalna

• Teatralne zachowania

• Narcystyczna:

• Potrzeba podziwu

• Poczucie wyższości

🫣Wiązka C (lękowo-unikające):

• Anankastyczna:

• Perfekcjonizm

• Stałe poczucie niepewności

• Lękliwa:

• Stałe napięcie

• Nadmierne dostrzeganie zagrożeń

• Zależna:

• Potrzeba zależności od innych

• Lęk przed odrzuceniem

😈Ciemna Triada Osobowości

1. Narcyzm:

2. Idealizacja siebie

3. Pompatyczność

4. Skupienie na sobie

5. Makiawelizm:

6. Manipulacja

7. Cynizm

8. Ignorowanie etyki

9. Psychopatia:

10. Zachowania aspołeczne

11. Brak empatii
12. Problemy z kontrolą złości

---

3. PAMIĘĆ I UCZENIE SIĘ

Rodzaje pamięci

⏰Pamięć ultrakrótka (sensoryczna)

• Związana ze spostrzeganiem
• Bardzo krótki okres trwałości (około 1 sekundy)
• Duża pojemność
• Rodzaje: ikoniczna (wzrokowa), echoiczna (słuchowa)

⏰⏰Pamięć krótkotrwała (STM)

• Czas trwania: kilka-kilkanaście sekund
• Pojemność: 7±2 elementy
• Szybkie zapamiętywanie
• Łatwość zapominania

⏰⏰⏰Pamięć długotrwała (LTM)

• Nieograniczony czas przechowywania
• Nieograniczona pojemność
• Wymaga świadomego wysiłku
• Typy:
• Deklaratywna (świadoma):
  • Semantyczna (fakty)
  • Epizodyczna (wydarzenia)
• Niedeklaratywna (nieświadoma):
  • Proceduralna
  • Habituacje
  • Warunkowanie
  • Torowanie

🧑🏻‍⚖️Prawa pamięci

• Prawo początku i końca (efekt pierwszeństwa i świeżości)
• Prawo powtórzeń
• Prawo wyjątkowości
• Prawo skojarzeń
• Prawo rozumienia
• Prawo elaboracji

🤔Zapominanie

Przyczyny:

• Zanik pamięci
• Wyparcie
• Zniekształcenia
• Interferencja
• Brak bodźców wyzwalających

---

4. ZABURZENIA PSYCHICZNE

Schizofrenia

Definicja i charakterystyka

• Przewlekła choroba psychiczna
• Zaburzenia w sposobie myślenia, postrzegania, porozumiewania
• Spłycony i niedostosowany afekt
• Występuje u około 24 milionów ludzi na świecie

Rodzaje schizofrenii

• Paranoidalna:

• Urojenia trwałe

• Omamy słuchowe

• Zaburzenia postrzegania

• Prosta:

• Brak omamów

• Stopniowe pogorszenie funkcjonowania

• Izolacja społeczna

• Katatoniczna:

• Spowolnienie lub pobudzenie psychoruchowe

• Automatyczna uległość

• Możliwe gwałtowne pobudzenie

• Hebefreniczna:

• Dezorganizacja mowy i myślenia

• Nieprzewidywalne zachowania

• Zmienność emocjonalna

• Rezydualna:

• Objawy stabilne, nienasilone

• Spowolnienie mowy i ruchowe

• Apatia

• Niezróżnicowana:

• Nietypowe dla innych rodzajów

• Brak przewagi określonej grupy objawów

Etapy przebiegu schizofrenii

1. Faza zwiastunowa
2. Faza ostrego epizodu
3. Faza remisji
4. Faza nawrotu
5. Faza późnej stabilizacji

Depresja

Charakterystyka ogólna

• Powszechne zaburzeniedrowia psychicznego
• Dotyka około 280 mln osób na świecie
• Częściej występuje u kobiet

Objawy

• Obniżenie nastroju
• Anhedonia (brak odczuwania przyjemności)
• Negatywna samoocena
• Problemy z koncentracją
• Zaburzenia snu i apetytu
• Myśli samobójcze

Rodzaje depresji

• Depresja lękowa:

• Dominacja stanów lęku

• Stałe napięcie

• Wysokie ryzyko samobójstwa

• Dystymia:

• Przewlekłe obniżenie nastroju

• Trwa minimum 2 lata

• Niska samoocena

• Depresja dwubiegunowa:

• Naprzemienne epizody depresji i manii

• Zaburzenia rytmów biologicznych

• Szybkie zmiany nastroju

• Depresja poporodowa:

• Występuje u 10-15% młodych matek

• Uporczywy smutek

• Lęk o dziecko

• Depresja sezonowa:

• Występuje w okresie jesienno-zimowym

• Nadmierna senność

• Zwiększony apetyt

• Depresja atypowa:

• Reaktywność nastroju

• Odwrócone reakcje wegetatywne

• Wrażliwość na odrzucenie

• Depresja maskowana:

• Brak typowego obniżenia nastroju

• Objawy somatyczne
• Zaburzenia lękowe

ADHD

Charakterystyka

• Zaburzenie neurorozwojowe
• Początek w dzieciństwie
• 60% dzieci wykazuje objawy w dorosłości

Główne objawy

• Nieuwaga:

• Trudności w utrzymaniu uwagi

• Rozpraszalność

• Problemy z organizacją

• Nadpobudliwość:

• Nadmierna aktywność ruchowa

• Trudności z siedzeniem w miejscu

• Niepokój ruchowy

• Impulsywność:

• Działanie bez przemyślenia

• Trudności z czekaniem
• Przerywanie innym

Typy ADHD

• Z przewagą zaburzeń uwagi
• Z przewagą nadruchliwości
• Typ mieszany

---

5. OSOBOWOŚĆ

Definicja

• System regulacji zachowania
• Względnie trwałe cechy psychiczne
• Charakterystyczny sposób reagowania na środowisko

Rozwój osobowości

• Kształtuje się stopniowo
• Wpływ doświadczeń
• Znaczenie kontaktów społecznych
• Rola wydarzeń życiowych

Główne nurty teorii osobowości

Teorie typów:

• Teoria Hipokratesa (cztery temperamenty):
• Choleryk
• Sangwinik
• Melancholik
• Flegmatyk
• Teorie cech
• Teorie psychodynamiczne i psychoanalityczne
• Behawioryzm
• Humanizm
• Teorie uczenia się społecznego
• Sytuacjonizm
• Interakcjonizm

Typy osobowości według Hipokratesa

Ekstrawertyk vs Introwertyk

• Ekstrawertyk: energia ze świata zewnętrznego
• Introwertyk: energia ze świata wewnętrznego

psychologia #psychologia_w #sem01 #wyklad #sesja