Zaburzenia Osobowości - Charakterystyka i Klasyfikacja
Wprowadzenie
Zaburzenia osobowości stanowią złożony problem psychologiczny i psychiatryczny, charakteryzujący się trwałymi wzorcami myślenia, zachowania i podejmowania decyzji, które znacząco odbiegają od norm społecznych i kulturowych.
Podstawowe informacje o zaburzeniach osobowości
Definicja
Zaburzenie osobowości to:
- Trwały wzorzec zachowania i myślenia
- Nieadaptacyjny sposób funkcjonowania
- Źródło cierpienia dla osoby i jej otoczenia
- Nie jest chorobą psychiczną
Kluczowe cechy
- Niezmienność wzorców zachowania w różnych etapach życia
- Sztywne i stałe reakcje na sytuacje osobiste i społeczne
- Znaczące odchylenie od norm kulturowych
- Występowanie objawów w różnych obszarach życia
- Minimum 2 lata trwania objawów (według ICD-11)
Klasyfikacja zaburzeń osobowości
Wiązka A (Zachowania dziwaczne i ekscentryczne)
-
Osobowość paranoiczna
-
Podejrzliwość
- Wrogie interpretowanie zachowań innych
-
Tendencja do dopatrywania się spisków
-
Osobowość schizoidalna
-
Unikanie kontaktów społecznych
- Ograniczona zdolność wyrażania uczuć
-
Preferowanie samotności
-
Osobowość schizotypowa
-
Ekscentryczne zachowania
- Objawy przypominające schizofrenię
- Dziwaczne przekonania
Wiązka B (Zachowania dramatyczne i impulsywne)
-
Osobowość chwiejna emocjonalnie
-
Typ impulsywny
- Typ borderline (pograniczna)
- Intensywne emocje
- Problemy z tożsamością
-
Lęk przed odrzuceniem
-
Osobowość narcystyczna
-
Przesadna potrzeba podziwu
- Poczucie wyższości
-
Maskowana niska samoocena
-
Osobowość antyspołeczna
-
Łamanie norm społecznych
- Brak empatii
- Nieprzestrzeganie prawa
Wiązka C (Zachowania lękowo-unikające)
-
Osobowość anankastyczna
-
Perfekcjonizm
- Stałe uczucie niepewności
-
Możliwe objawy obsesyjno-kompulsywne
-
Osobowość lękliwa
-
Stałe napięcie i lęk
- Strach przed różnymi sytuacjami
-
Nadmierne zamartwianie się
-
Osobowość zależna
-
Niska samoocena
- Silny lęk przed odrzuceniem
- Potrzeba wsparcia innych
Ważne informacje do zapamiętania
- Zaburzenia osobowości nie są uleczalne poprzez farmakoterapię
- Wymagają długotrwałej psychoterapii
- Mogą współwystępować ze sobą
- Diagnoza wymaga minimum 2 lat obserwacji
- Nie są wynikiem traumy czy chorób fizycznych